![\"\"](\"http:\/\/cms.fuw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/CMS_logo_col-300x300.gif\" "\\"CMS_logo_col\\""){kind=logo}
<\/a><\/p>\nDetektor CMS<\/a> (ang. Compact Muon Solenoid) jest jednym z czterech wielkich detektor\u00f3w cz\u0105stek przy LHC. To tutaj patrzymy, co powstaje w zderzeniach proton\u00f3w. CMS jest detektorem “og\u00f3lnego przeznaczenia” – zaprojektowano go z my\u015bl\u0105 o identyfikacji wszystkich rodzaj\u00f3w cz\u0105stek i mo\u017cliwo\u015bci obserwacji jak najszerszego zakresu zjawisk fizycznych. Jest “Compact”, poniewa\u017c ma “zaledwie” 21 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci i 15 metr\u00f3w wysoko\u015bci, a “Solenoidalny”, poniewa\u017c jego sercem jest wielki solenoidalny magnes wytwarzaj\u0105cy jednorodne pole magnetyczne.<\/p>\n CMS ma geometri\u0119 le\u017c\u0105cej beczki z pokrywami i wype\u0142nia ca\u0142\u0105 przestrze\u0144 wok\u00f3\u0142 punktu zderzenia, opr\u00f3cz obszaru kilku centymetr\u00f3w wok\u00f3\u0142 wi\u0105zki. Detektor ma struktur\u0119 cebuli (albo rosyjskiej Matrioszki), w kt\u00f3rej ka\u017cda warstwa zbudowana jest z innego rodzaju poddetektor\u00f3w. Analizuj\u0105c odpowiedzi ka\u017cdej warstwy na przechodz\u0105c\u0105 cz\u0105stk\u0119, zale\u017c\u0105ce od sposobu w jaki dana cz\u0105stka oddzia\u0142uje z materia\u0142em detektora oraz z polem magnetycznym, mo\u017cna tak\u0105 cz\u0105stk\u0119 zidentyfikowa\u0107 i okre\u015bli\u0107 jej energi\u0119\/p\u0119d. Id\u0105c od punktu zderzenia na zewn\u0105trz, s\u0105 to:<\/p>\n – Krzemowy detektor mozaikowy<\/strong> sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z ok. 66 milion\u00f3w oddzielnie odczytywanych pikseli i w kt\u00f3rym do detekcji wykorzystuje si\u0119 zjawisko jonizacji p\u00f3\u0142przewodnika przez przechodz\u0105ce przez niego cz\u0105stki na\u0142adowane elektrycznie,<\/p>\n – Krzemowy detektor paskowy<\/strong> (na rys. oznaczony jako \u015bladowy) dzia\u0142aj\u0105cy na podobnej zasadzie co detektor mozaikowy, ale ze wzgl\u0119d\u00f3w ekonomicznych pouk\u0142adany w ok. 10 milion\u00f3w pask\u00f3w p\u00f3\u0142przewodnikowych. Detektory krzemowe (zwane \u0142\u0105cznie detektorem \u015bladowym) s\u0142u\u017c\u0105 do precyzyjnego wyznaczania trajektorii lotu cz\u0105stek na\u0142adowanych (tor\u00f3w) i wyznaczania pozycji zderzenia (wierzcho\u0142ka),<\/p>\n – Kalorymetr elektromagnetyczny<\/strong> z\u0142o\u017cony z 68000 kryszta\u0142\u00f3w wolframianu o\u0142owiu (PbWO4), wykorzystuj\u0105cy zjawisko kaskadowania elektromagnetycznego do pomiaru energii elektron\u00f3w i foton\u00f3w,<\/p>\n – Kalorymetr hadronowy<\/strong> mosi\u0119\u017cno-plastikowy kalorymetr z 5000 kana\u0142ami odczytu, przeznaczony do detekcji cz\u0105stek oddzia\u0142uj\u0105cych silnie (hadron\u00f3w) i mierz\u0105cy ich energie technik\u0105 pr\u00f3bkowania, gdzie cz\u0105stki trac\u0105 energi\u0119 tworz\u0105c kaskady w kolejnych warstwach mosi\u0105dzu, kt\u00f3rych sygna\u0142 jest mierzony w plastikowych scyntylatorach,<\/p>\n – Nadprzewodz\u0105cy magnes<\/strong> pokrywaj\u0105cy ca\u0142y obszar beczki i wytwarzaj\u0105cy w swoim wn\u0119trzu pole magnetyczne o indukcji 3.8 T\u00a0a w obszarze zewn\u0119trznego jarzma magnesu ok. 2 T – pracuje on w temperaturze 4.5 K, ma kszta\u0142t walca o d\u0142ugo\u015bci 13 metr\u00f3w i \u015brednicy 6 metr\u00f3w i jest najwi\u0119kszym tego typu urz\u0105dzeniem na \u015bwiecie,<\/p>\n – Zewn\u0119trzny kalorymetr hadronowy<\/strong>, b\u0119d\u0105cy dodatkow\u0105 warstw\u0105 kalorymetru s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do wy\u0142apywania wysokoenergetycznych hadron\u00f3w, kt\u00f3re przedosta\u0142y si\u0119 przez ca\u0142y g\u0142\u00f3wny kalorymetr hadronowy.<\/p>\n – Detektory mionowe<\/strong>, z\u0142o\u017cone z czterech warstw detektor\u00f3w gazowych dzia\u0142aj\u0105cych na zasadzie jonizacji o\u015brodka gazowego przez przechodz\u0105c\u0105 cz\u0105stk\u0119 na\u0142adowan\u0105, oraz podzielone na trzy oddzielne systemy: komory dryfowe, katodowe komory paskowe oraz komory RPC – identyfikuj\u0105 one miony, poniewa\u017c ka\u017cdy inny rodzaj cz\u0105stek (opr\u00f3cz nieobserwowalnych bezpo\u015brednio neutrin) ugrz\u0119\u017anie w kt\u00f3rej\u015b z warstw poprzednich.<\/p>\n Ponadto, na zewn\u0105trz obydwu pokryw, w obszarze najbli\u017cszym wi\u0105zce, umieszczone s\u0105 stalowo-kwarcowe kalorymetry “do przodu” mierz\u0105ce energie hadron\u00f3w, elektron\u00f3w i foton\u00f3w lec\u0105cych pod ma\u0142ymi k\u0105tami od osi wi\u0105zki. Ich specjalny projekt dostosowany jest do konieczno\u015bci funkcjonowania w warunkach wysokiego promieniowania.<\/p>\n Animacja (kliknij by uruchomi\u0107) pokazuje, jak ka\u017cdy rodzaj cz\u0105stek: elektrony, fotony, hadrony na\u0142adowane, hadrony neutralne, oraz miony, wygl\u0105da w detektorze CMS i w kt\u00f3rych poddetektorach pozostawia sygna\u0142y.<\/p><\/div>\n Przy eksperymencie CMS wsp\u00f3\u0142pracuje ponad 3000 fizyk\u00f3w reprezentuj\u0105cych 190 instytucji naukowych i 41 kraj\u00f3w, w tym grupa fizyk\u00f3w z Warszawy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Detektor CMS (ang. Compact Muon Solenoid) jest jednym z czterech wielkich detektor\u00f3w cz\u0105stek przy LHC. To tutaj patrzymy, co powstaje w zderzeniach proton\u00f3w. CMS jest detektorem “og\u00f3lnego przeznaczenia” – zaprojektowano go z my\u015bl\u0105 o identyfikacji wszystkich rodzaj\u00f3w cz\u0105stek i … Continue reading ![\"\"](\"http:\/\/cms.fuw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/CMSnc_1.jpg\" "\\"CMSnc_1\\"")
<\/a><\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/cms.fuw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/06\/CMS_Slice_particles1.png\" "\\"CMS_Slice_muon\\"")
<\/a>